Body Worlds: Her insan bir dünyadır!

Bu haftasonu harika bir sergiye gittim: Body Worlds Orijinal Vücut Dünyası sergisi. Sergi İstanbul – Karaköy Antrepo 3 de, nargilecilerin hemen yanından İstanbul Modern’e gider gibi giriliyor. Gerçek insan vücut ve organlarının plastinasyon tekniği ile korunarak sergilenmesi. Sergi, tıp öğrencilerine ve insan vücuduna meraklı benim gibi kişiler için bulunmaz bir fırsattı. Tereddüt etmeden hemen gittim. Benim için unutulmayacak ve çok faydalı bir deneyimdi.

Tıbbi konulara olan ilgim, üniversiteden sonra başladı. Bu sayede, insan biyolojisi, bunun fiziksel ve kimyasal temelleri, beyin – psikoloji – davranış ilişkileri, insan ve çevresindeki ekosistem ile ilişkileri üzerinde zaman zaman fikirler yürüten bir meraklı oluverdim. Body Worlds sergisinin posterini gördüğüm anda, işte dedim, bunca zamandır üzerinde fikir yürüttüğün kavramları sağlam temellere oturtman için harika bir fırsat. Sergi beklentimi fazlasıyla karşıladı. Öğrendiğim teorik bilgiler, bir yapbozun parçalarının birleşmesi gibi yerli yerine oturarak, büyük resmi çok daha net görmemi sağladı. Yazının devamında, sergilenme sırasına göre gördüklerimi ve düşündüklerimi özetlemeye çalışacağım.

Yüz yüze: Sergi girişinde insan yüzündeki yaşlanmayı, çocukluktan yaşlılığa kadar gösteren animasyonlar ile karşılıyor bizi. Böylece kısa bir sürede bütün bir hayat döngüsünün sergileneceğini kavrayıveriyorsunuz.

Ana rahminde: İlk bölümünde, anne karnındaki ceninin, 4. haftadan başlayan (bu aşamada mercimek tanesinden küçük) büyüme süreci, adım adım gerçek ceninler ile görülebiliyor. Bu bölüm kürtajın neden cinayet ile eş tutulduğunu net olarak anlatıyor.

İskelet: İkinci bölümde insan iskeleti, kemik yapıları, omurga ve eklem çeşitleri sergileniyor. İnsan vücudundaki en küçük kemiler olan örs, çekiç ve üzengi minicik boyutları ile etkileyici. İnsan derisinin vücudun en büyük organı olduğu, tüm derisini elinde taşıyan bir insan vücudu ile betimlenmiş.

Protezler: Tai-chi duruşunda modellenmiş bir insan vücudu üzerinde, ortopedistlerin vücudun nerelerine nasıl protezler uyguladığı açık olarak gösteriliyor. Tai-chi adamını detaylı inceledim ve insanın gelecekte nasıl bir yarı robot olacağı gözümde canlandı!

Sinir Sistemi: İnsanın sinir sisteminin, birkaç insan örneği üzerinde, omirilikten başlayarak, omurga üzerinden tüm vücudu nasıl ağ gibi sardığı, bu sistemin beyin ile vücut arasındaki iletişimi, nöronlar üzerinden elektriksel akımla nasıl mikrofiber bir kablolar ağı gibi ilettiği açık olarak görülüyor. Özellikle yüz mimiklerini sağlayan sinirler, en derin anlamlar için vücudun nasıl koordinasyon uyguladığını anlatıyor .

Beyin: İnsan beyninin dış yüzeyi ve kıvrımları örnekler ile, iç yapısı kesitler ile sergilenmiş. Benin içindeki sıvı boşluklarını ve fonksiyonlarını burada öğrendim. Ayrıca alzheimer ve beyin kanaması gibi hastalıkları, doğrudan bu vakaları yaşamış beyin örnekleri üzerinde görerek kafamda anlamlandırdım. Bir at bedeni üzerindeki insan bedeni, bir elinde kendi beyni diğer elinde atın beyni ile modellenerek, insan evriminin mucizesi betimlenmiş.

Yaşlanma: Sergi, insan yaşlanmasının bir yıpranma süreci olduğunu, iskelet ve kas sisteminin zaman içinde nasıl bir deformasyona uğradığını, yaşlanmış bedenler ile net olarak gösteriyor. Ayrıca uzun ve sağlıklı yaşam için gerekli bilgileri panoramik olarak sunan bir bölümü var.

İç Organlar: İnsanın iç organlarının gerçek boyut ve konumlarını, 3 boyutlu olarak görmek, etrafında dolaşmak, incelemek inanılmaz bir deneyim. Bir vücudu parça parça 3 boyutta açarak gösterdikleri örnek beni büyüledi.

Akciğer: İç organlar bölümü solunum sistemi ve akciğer ile başlıyor. Bu bölümde, sigara içmiş bir insanın akciğeri ile içmemiş bir insanın akciğeri yanana sergilenmiş ki bunu gören bir insanın sigaraya kayıtsız kalması imkansız. Resimlerini hep görürdük ama gerçeğinin yarattığı etki bambaşka.

Kalp : İnsan kalbi, bölümleri detalı olarak gösteriliyor. Kalp kapakçığı takılmış bir kalbi inceleyebiliyorsunuz. Kalbin ana atar damarı aortun, hortuma benzeyen böyle geniş bir oluk olduğunu hayatta tahmin edemezdim. Hastalıklı aortları öyle sergilemişler ki, insanın onları gördükten sonra; yediğine, içtiğine ve egzersize önem vermemesi olanaksız.

Damar Sistemi: Bu bölümde insanın nasıl bir damarlar yumağı olduğu gerçek vücut damar ağı ile sergileniyor. Tavşan ve horoz gibi birkaç hayvanın da damar sistemi sergilenmiş. Bu yumakları görmeden, bir insandaki damarların uç uca eklense, dünyanın çevresini iki kez dolaşacak kadar uzun olduğuna inanmanız imkansız. Ayrıca, bu aralar ATM makinalarında popüler olan damar tanıma sisteminin de, insana özel harika bir şifrenin kullanıldığı ne kadar parlak bir fikir olduğunu anlıyorsunuz.

Sindirim Sistemi: Ağızdan başlayıp, anüs ile biten tüm sistemi bütün olarak gördüm. Midenin ne kadar küçük olduğunu (bütün o yediklerimizi nasıl alıyor hayret!), dalak ve özellikle pankreasın şeklini şemalini,  oniki parmak bağırsağının on iki parmağa benzemediğini , ameliyatla alınan apandistin neye benzediğini, kalın ve ince bağırsağın iç dokularını inceledim.

Obezite: Sergide önemli ölçüde kullanılan plastinasyon dışında ikinci bir teknik var. Organların yatay veya dikey kesitleri alınarak sergilenior. Bu da organların içinin, veya hastalıkların organlarda oluşturduğu deformasyonu incelemenize olanak sağlıyor. Vücuttaki yağlanmayı anlatmak için fazla kilolu bir vücut ile normal bir vücudun dikey kesiti yanyana sergilenmiş. Vücudun hangi kesiminde nasıl bir yağlanma oluştuğu net olarak insanın kafasına yerleşiyor. Bunu gördükten sonra, insanın doğanın kendisine verdiği en büyük armağan olan vücuduna, böyle bir kötülüğü yapması, insanı düşündürüyor.

Üreme Sistemi: Serginin son bölümü üreme sistemine ayrılmış. Erkek ve kadın üreme sistemleri parça parca ve vücut üzerinde gösterilmiş. Özellikle kadın üreme sisteminde, rahmin ne kadar küçük bir torbacık olduğu, beni şaşırttı.

Plastinasyon: Çıkıştan önce, sergide yer alan tüm örneklerin, plastinasyon tekniği ile nasıl hazırladığını izleyebilirsiniz.

Sergi tüm bölümlerde, cansız insan örnekleri; öğretici videolar, posterler, açıklayıcı yazılar, bölüm ile ilintili özlü sözler ile başarılı ve ölçülü bir şekilde destekliyor. Bu açıdan da sergiyi gayet başarılı buldum.